Aktualności

Na styku historii i literatury, czyli odsłonięcie tablicy poświęconej pamięci uczniów Instytutu Technicznego

Szczegóły

View the embedded image gallery online at:
http://zsm1krakow.pl/1162-na-styku-historii-i-literatury-czyli-odsloniecie-tablicy-pamiatkowej-poswieconej-pamieci-uczniow-instytutu-technicznego#sigProGalleriab61a188966

Pójdziem, gdy zabrzmi złoty róg,
Tak nam dopomóż Bóg!

21 lutego 2025 r., w zabytkowych przestrzeniach korytarza szkolnego, uroczyście odsłonięto tablicę poświęconą pamięci uczniów Instytutu Technicznego, uczestników powstania styczniowego 1863 r.

Inicjatywa ta to pokłosie ubiegłorocznych obchodów Jubileuszu190-lecia Zespołu Szkół Mechanicznych nr 1 w Krakowie. W asyście pocztu sztandarowego uczniowie klas: 2 tpc, 4 tpb i 5 tma wraz z opiekunami wysłuchali wielu historii poświęconych powstaniu styczniowemu i udziału w nim uczniów Instytutu Technicznego. Zaproszonych gości i młodzież przywitała pani dyrektor Barbara Szymoniak, która podkreślała wagę pamięci o bohaterach oraz przypomniała skąd wywodzi się nasza szkoła. Następnie pan Piotr Nalepa, polonista w ZSM nr 1, sięgając do klasyki omawianej na lekcjach, w formie krótkiego wykładu, zaprezentował wszystkim wpływ powstań -  listopadowego i styczniowego na literaturę doby romantyzmu i  pozytywizmu. Osobną cześć jego wystąpienia wypełniła obszernie cytowana książka Józefa Kościeszy Ożegalskiego pt. „Wspomnienia krwawych czasów z roku 1863” . Autor tej publikacji był jednym z kilkudziesięciu uczniów Instytutu Technicznego, którzy walczyli w powstaniu styczniowym. Mając piętnaście lat uciekł on do obozu powstańczego, gdzie z początku służył w oddziale Antoniego Jeziorańskiego należącym do partii powstańczej Mariana Langiewicza . Po klęsce oddziałów Langiewicza przedostał się do Galicji i przebywał u swego wuja Ignacego Suchorzewskiego, właściciela Mielca. W kwietniu 1863 r. zaciągnął się do oddziału i brał udział w walkach pod rozkazami Dionizego Czachowskiego. Kolejną wyprawę odbył wraz z bratem pod rozkazami Zygmunta Jordana, z którym po klęsce pod Komorowem dostał się do niewoli rosyjskiej. Przewiezieni do więzienia w Kielcach, doczekali się zwolnienia ze względu na młody wiek i skuteczne działania matki obu chłopców u rosyjskiego dowódcy.

Jako kolejny głos zabrał gość specjalny uroczystości, pan Ryszard Jankowski, nauczyciel przedmiotów zawodowych w Centrum Kształcenia Zawodowego nr 1 w Krakowie. Przybliżył on postać swojego przodka – Narcyza Jankowskiego. Jego krewny był również uczniem Instytutu Technicznego, z którego wywodzi się Zespół Szkół Mechanicznych nr 1. Ten polski spiskowiec i organizator niepodległościowych kółek konspiracyjnych 30 lipca 1860 r. został aresztowany przez policję austriacką na granicznej stacji kolejowej Szczakowa. Austriacy zarzucali Jankowskiemu organizowanie w Galicji tajnego spisku. W styczniu 1861 został wydany władzom carskim. Osadzono go w X Pawilonie. Podczas śledztwa nie podjął współpracy, odmawiał wyjaśnień i nikogo nie wydał. Brutalne metody śledcze wpłynęły jednak na jego kondycję psychiczną. 4 marca został oddany pod sąd wojenny, który skazał go na 2 lata twierdzy. Audytoriat polowy wyrok podwyższył do 4 lat, chociaż proces był poszlakowy. Pomimo starań Delegacji Miejskiej o zwolnienie go z więzienia, 16 kwietnia 1861 r. został przewieziony do Kijowa na dodatkowe śledztwo. Nie zważając na orzeczenia lekarskie stwierdzające chorobę umysłową, wyrok wykonano – został zesłany do Usola na Syberii. Z zesłania wrócił dopiero po 20 latach. Zamieszkał w Kijowie pod opieką swojego brata Leonarda. Zmarł 17 kwietnia 1910 r. w kijowskim zakładzie dla umysłowo chorych. Spokojna i rzeczowa narracja pana Jankowskiego spodobała się słuchającym z przejęciem uczniom, więc na koniec nagrodzili go gromkimi brawami.

Ostatnie wystąpienie należało do pana Łukasza Kozienia, nauczyciela historii oraz historii i teraźniejszości z ZSM nr 1. Oprócz krótkiej lekcji na temat powstania styczniowego stawiał on ważne pytania o znaczenie patriotyzmu w czasach najnowszych.

Kulminacyjnym momentem uroczystości było odsłonięcie tablicy pamiątkowej. Dokonali tego wspólnie pani dyrektor Barbara Szymoniak i pan Ryszard Jankowski. Warto podkreślić, że koordynatorem prac związanych z przygotowaniem tablicy tradycyjnie zajęła się pani Edwarda Banyś, nauczyciel biologii w ZSM nr1. Naszą uroczystość uświetniła również obecność pani Danuty Pokrzywki, nauczyciela języka niemieckiego w ZSM nr 1 oraz pani Elżbiety Sowińskiej, bibliotekarza szkoły.

Wszystkich zainteresowanych poszerzaniem wiedzy na temat roli uczniów Instytutu Technicznego w powstaniu styczniowym zapraszamy do biblioteki, gdzie czekają ciekawe materiały do wypożyczenia lub obejrzenia na miejscu.  

View the embedded image gallery online at:
http://zsm1krakow.pl/1162-na-styku-historii-i-literatury-czyli-odsloniecie-tablicy-pamiatkowej-poswieconej-pamieci-uczniow-instytutu-technicznego#sigProGalleria09f4ccfced